ZapłaćKartą.pl

Płatności kartami płatniczymi (debetowymi i kredytowymi) są w Polsce regulowane poprzez dwie ustawy: „Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych” z dnia 12 września 2002 r. [tekst jednolity na 17.07.2011 r.], oraz „Ustawa Prawo bankowe” z dnia 29 sierpnia 1997 r.[tekst jednolity na 17.07.2011 r.]. Przepisy w nich zawarte określają między innymi dokładnie co to jest pieniądz elektroniczny, karta płatnicza oraz zasady odmowy realizacji transakcji. Poniżej postaram się przytoczyć paragrafy istotne z punktu widzenia wszechobecnych limitów minimalnych płatności kartami.

„Ustawa Prawo bankowe”
z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Art. 4.

1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

[...]
4) karta płatnicza – kartę identyfikującą wydawcę i upoważnionego posiadacza, uprawniającą do wypłaty gotówki lub dokonywania zapłaty, a w przypadku karty wydanej przez bank lub instytucję ustawowo upoważnioną do udzielania kredytu – także do dokonywania wypłaty gotówki lub zapłaty z wykorzystaniem kredytu,
5) pieniądz elektroniczny – wartość pieniężną stanowiącą elektroniczny odpowiednik znaków pieniężnych, która spełnia łącznie następujące warunki:

a) jest przechowywana na informatycznych nośnikach danych,
b) jest wydawana do dyspozycji na podstawie umowy w zamian za środki pieniężne o nominalnej wartości nie mniejszej niż ta wartość,
c) jest przyjmowana jako środek płatniczy przez przedsiębiorców innych niż wydający ją do dyspozycji,
d) na żądanie jest wymieniana przez wydawcę na środki pieniężne,
e) jest wyrażona w jednostkach pieniężnych,

Te podstawowe definicje pokazują, że elektroniczny pieniądz jest równowartością jednostek pieniężnych wyrażonych w banknotach i bilonie. Zgodnie z tą definicją możemy nim płacić dokładnie tak jakbyśmy to robili gotówką. Karta płatnicza zaś jest środkiem płatniczym pozwalającym nam korzystać z elektronicznego pieniądza.

Przejdźmy teraz do analizy drugiej ustawy, która szczegółowo określa w jaki sposób możemy korzystać z elektronicznych instrumentów płatniczych, a w szczególności co nas obecnie interesuje, kiedy możemy usłyszeć odmowę akceptacji transakcji dokonanej w ten sposób.

„Ustawa o elektronicznych instrumentach płatniczych”
z dnia 12 września 2002 r.

Art. 2.

Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) agent rozliczeniowy – bank bądź inną osobę prawną zawierające z akceptantami
umowy o przyjmowanie zapłaty przy użyciu elektronicznych instrumentów
płatniczych,
2) akceptant – przedsiębiorcę, który zawarł z agentem rozliczeniowym umowę o przyjmowanie zapłaty przy użyciu elektronicznych instrumentów płatniczych,

Rozdział 2

Agent rozliczeniowy i akceptant

Art. 8.

1. Umowa pomiędzy agentem rozliczeniowym a akceptantem o przyjmowanie zapłaty
przy użyciu elektronicznych instrumentów płatniczych powinna określać w
szczególności:

[...]
4) przyczyny odmowy przez akceptanta przyjęcia zapłaty przy użyciu elektronicznego instrumentu płatniczego.

Art. 9.

Odmowa przyjęcia zapłaty przez akceptanta, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 4, może nastąpić w szczególności w przypadku:

1) nieważności elektronicznego instrumentu płatniczego,
2) zastrzeżenia elektronicznego instrumentu płatniczego,
3) niezgodności podpisu na elektronicznym instrumencie płatniczym z podpisem
na dokumencie obciążeniowym,
4) odmowy okazania dokumentu stwierdzającego tożsamość przez posiadacza
lub użytkownika w przypadku określonym w art. 10 ust. 1, albo stwierdzenia
posługiwania się elektronicznym instrumentem płatniczym przez osobę
nieuprawnioną,
5) niemożności uzyskania akceptacji dokonania operacji.

Art. 10.

1. Akceptant może żądać, aby posiadacz elektronicznego instrumentu płatniczego
lub użytkownik karty płatniczej okazał dokument stwierdzający tożsamość, w
razie uzasadnionych wątpliwości co do jego tożsamości.

Tak jak widać powyżej mamy tylko 5 przypadków kiedy możemy usłyszeć odmowę akceptacji płatności kartą przez akceptanta (sklep czy inne miejsce, w którym chcemy dokonać płatności). I tak po kolei:

• nieważność karty – sprawa oczywista, karta ma swój termin ważności i przed jego upływem jeżeli nie zrezygnowaliśmy z odnowienia jej wystawca powinien nam przesłać nową.
• zastrzeżenie karty – jeżeli jesteśmy jej właścicielami to raczej wątpliwe, żeby nie być świadomym, że tą kartę mamy zastrzeżoną. Ale jeśli zgubiliśmy ją, bądź nam ją ukradziono i została zastrzeżona, chroni to nasze pieniądze przed nieuprawnionymi płatnościami.
• nieprawidłowy podpis – każda karta ma miejsce na wzór podpisu. W mojej ocenie potwierdzanie transakcji kartą podpisem jest wyjątkowo słabym zabezpieczeniem, ale niestety jest to popularne i lepsze takie niż żadne. Tak więc jeżeli podpiszesz się inaczej niż na karcie Twoja transakcja może zostać odrzucona.
• odmowa okazania dowodu tożsamości – karta płatnicza w większości przypadków jest imienna (choć coraz częściej są też karty nieimienne), w takim wypadku gdy kartą z nadrukiem Adam posługuje się Ewa wiadomym jest, że nie jest ona uprawniona do korzystania z karty i nawet okazując dowód osobisty nie potwierdzi swojej tożsamości jako Adam.
• brak możliwości uzyskania akceptacji – to jest już wypadek losowy, terminal POS komunikuje się z centrum autoryzacyjnym poprzez telefon, sieć gsm lub internet. Czasem po prostu komunikacja jest niemożliwa ze względu na awarie medium transmisyjnego. Częściej centrum autoryzacyjne jest zapchane i terminal nie może się do niego zalogować.
  Oddzielnym przypadkiem braku akceptacji jest poprostu brak środków na karcie. Ale o to powinien zadbać ten kto przekazuje kartę do autoryzacji.

UWAGA!!!
Punkty 1-4 uprawniają akceptanta do zatrzymania karty.
[Art. 10 pkt 2. ww. ustawy]

Gdzie więc limity minimalne?

Jak widać powyżej nigdzie nie ma mowy o tym, że akceptant może nam odmówić transakcji z powodu zbyt niskiej wartości zakupów. Karta płatnicza jest dokładnym odpowiednikiem banknotów czy bilonu  i tak samo jak płacimy za nasze zakupy gotówką, tak samo mamy ustawowe prawo do płacenia kartą. A więc za każdym razem gdy usłyszymy od sprzedawcy, że za mało kupiliśmy żeby zapłacić kartą, powołajmy się na ww. ustawy.

Zachęcam do zapoznania się samemu z treścią tych ustaw w szerszym zakresie. To co starałem się przytoczyć powyżej jest tylko wiedzą w pigułce, takim mini kompedium. Nie zastąpi jednak bardziej ogólnej analizy tematu.

O metodach walki z limitami napiszę w kolejnych wpisach.